Txabi Etxebarrieta, “El caso más paradigmático” de un relato parcial. Jon O. Urain. Berria 22/09/2021

Frankismoaren azken urteetan giza eskubideen urraketen biktima izan ziren izen-abizen asko jaso ditu Javier Buces Aranzadiko historialariak (Sevilla, 1982) bere tesian, baina bat nabarmentzen da: Txabi Etxebarrieta. ETAko kidea zenaren autopsia eskuratu du Bucesek, eta, horretan oinarrituta, sektore batzuetatik eraiki den kontakizunari aurre egitea izan du jomugan: «Tesian lantzen diren kasuetako bat da, aipatu gabe doan beste helburu bat betetzeko: diktadura gozotzen ari den mugimendu historiografikoa desegitea». Biktimen Oroimenezko Zentroak eginiko lanak dira mugimendu horren adibide.

«Etxebarrieta da zuriketa horren kasu paradigmatikoena, Manzanas edo Begoña Urroz baino gehiago», Bucesen iritziz: «Akademiaren paradigmaren pean, proiektu nazionalista espainiarra ezkutatzen du, eta obsesioa dauka ez soilik ETA deslegitimatzeko, baita euskal nazionalismo eta independentismo osoari zilegitasuna kentzeko ere». Ez alferrik: «Hain zuzen ere, euskal nazionalismoa eta independentismoa izan zen diktadura benetan zalantzan jarri zuena, eta munduari euskal gatazka eta diktaduraren errepresioa ezagutaraztea aldarrikatu zuena».

ETAren lehen biktima hil zuen Etxebarrietak; 1968ko ekainaren 7an, Adunatik Villabonara bidean (Gipuzkoa), errepide kontrol batean geratu zituzten Etxebarrieta eta Iñaki Sarasketa. Etxebarrietak tiro egin zion Jose Pardines guardia zibilari, eta ihes egin zuten. Ihesean, Tolosako Bentaundin kontrol batekin egin zuten topo, eta bertsio ofizialak dio Etxebarrieta tiroketa batean hil zutela.

1968ko txostena

Zergatik Etxebarrieta? Ikerlariak gogora dakar 2018an argitaratu zutela Pardines: cuando ETA empezó a matar (Pardines: ETA hiltzen hasi zenean) liburua: «Txosten forentse bat dago txosten polizial baten barruan, eta hor aztertzen dira Pardinesen nahiz Etxebarrietaren heriotzak». Txosten hori Ferrolgo Artxibo Militarrean dago: «Ikerketa polizial bat da, gertatutakoa argitzeko. Liburuaren egileek Etxebarrietaren figura deslegitimatzen dute, eta hildako guardia zibilarena nabarmentzen». Nola? «Informazio historiko bat dago; Pardinesek bost tiro jaso zituela hurbiletik, eta, beraz, hil egin zutela; ez zela borroka batean hil, ezker abertzaleak esan izan duen bezala. Eta esanez Etxebarrieta bai hil zela borroka batean». Txosten polizial horretan Pardinesen autopsia dago, egiaztatzen duena bost tiro jaso zituela. «Hortik aurrera eraikitzen dute liburua, txosten forentsean oinarrituta».

Pardinesi buruzko liburuan, ordea, ez zaio inolako aipamenik egiten Etxebarrietaren txosten forentseari, agiri berean egon arren; lau orrialde atzerago, Bucesen hitzetan: «Kontakizun bat egitea bilatzen dute, ez egia akademikoa kontatzea: Pardines hurbil hil zutela eta Etxebarrieta borroka batean hil zela». «Asko kostata», lortu zuen txosten hori, eta ikusi zuen Etxebarrietak tiro bat zeukala bizkarrean: «Horrez gain, ikusi genuen bi guardia zibilen deklarazioak kontraesanezkoak direla, bi guardia zibil horiek izan zirela euren kidearen hilotza ikusi zuten lehenak, instrukzio epailea beste guardia zibil bat dela… Ikusi dugu Etxebarrieta ere hil zutela, erabat babesgabe zegoela emandako tiro bat zeukala».

Baztertutako datua

Elementu hori, ordea, ez dute jaso Pardinesi buruzko lanean; «alde batera utzi dute», Bucesen esanetan. Haatik, liburuak bide oparoa izan du: horretan oinarrituta, dokumental bat egin zen, eta telesail bat gero: La linea invisible. Buces: «Kontakizun bat sortzen da. Etxebarrietaren kasua paradigmatikoa da: ez da aitortua izan diktadura bateko Guardia Zibilaren bertsioa eta Etxebarrietaren familiarena daudelako; eta senideena askoz gehiago gerturatzen da txosten forentseak dioenera». Beraz, haren arabera, «bertsio ofizial bat» dago, «Begoña Urrozekin egon zen bezala, informazioaren parte bat kontzienteki alde batera uzten duena. Pardines hil zuten, eta Etxebarrieta ere bai. Zertara dator hori ezkutatzeko asmoa? Gizarte heldu batean bizi gara».

El historiador de Aranzadi Javier Buces (Sevilla, 1982) ha recibido muchos nombres de víctimas de violaciones de derechos humanos en los últimos años del franquismo, pero destaca uno: Txabi Etxebarrieta. Buces se ha hecho con la autopsia del que fuera miembro de ETA y, en base a ella, ha tenido en el punto de mira afrontar el relato que se ha construido desde algunos sectores: “Es uno de los casos en los que se trabaja en la tesis para cumplir otro objetivo que va sin mencionar: desmantelar el movimiento historiográfico que está dulcificando la dictadura”. Los trabajos realizados por el Centro Memorial de Víctimas son un ejemplo de este movimiento.

“Etxebarrieta es el caso más paradigmático de este blanqueo, más que Manzanas o Begoña Urroz”, opina Buces: “Bajo el paradigma de la Academia esconde el proyecto nacionalista español y tiene obsesión no sólo por deslegitimar a ETA, sino también por deslegitimar al conjunto del nacionalismo e independentismo vascos”. No en vano: “Fue precisamente el nacionalismo vasco y el independentismo el que cuestionó realmente la dictadura, y el que reivindicó dar a conocer al mundo el conflicto vasco y la represión de la dictadura”.

Etxebarrieta mató a la primera víctima de ETA; el 7 de junio de 1968, en el trayecto de Aduna a Villabona (Gipuzkoa), Etxebarrieta e Iñaki Sarasketa quedaron en un control de carretera. Etxebarrieta disparó al guardia civil José Pardines y se dieron a la fuga. En su huida, se encontraron con un control en Bentaundi de Tolosa y la versión oficial dice que Etxebarrieta fue asesinado en un tiroteo.

Informe de 1968

¿Por qué Etxebarrieta? El investigador recuerda que en 2018 se publicó el libro Pardines: cuando ETA empezó a matar (Pardines: eta empezó a morir): “Hay un informe forense dentro de un informe policial que analiza las muertes de Pardines y Etxebarrieta”. Este informe se encuentra en el Archivo Militar de Ferrol: “Se trata de una investigación policial para esclarecer lo sucedido. Los autores del libro deslegitiman la figura de Etxebarrieta y destacan la del guardia civil asesinado “. ¿Cómo? “Hay una información histórica; que Pardines recibió cinco disparos de cerca, por lo que fue asesinado; no murió en un enfrentamiento, como ha dicho la izquierda abertzale. Y diciendo que Etxebarrieta sí murió en un enfrentamiento “. En ese informe policial se encuentra la autopsia de Pardines que acredita que recibió cinco disparos. “A partir de ahí construyen el libro en base al informe forense”.

En el libro sobre Pardines, sin embargo, no se hace ninguna mención al informe forense de Etxebarrieta, a pesar de estar en el mismo documento; cuatro páginas más atrás, en palabras de Buces: “Buscan hacer un relato, no contar la verdad académica: que Pardines fue asesinado de cerca y Etxebarrieta murió en un enfrentamiento”. “Costando mucho”, consiguió ese informe, y vio que Etxebarrieta tenía un tiro en la espalda: “Además, vimos que las declaraciones de los dos guardias civiles son contradictorias, que esos dos guardias civiles fueron los primeros que vieron el cadáver de su compañero, que el juez instructor es otro guardia civil… Hemos visto que también asesinaron a Etxebarrieta, que tenía un disparo que le dió estando totalmente desamparado “.

Dato rechazado

Sin embargo, este elemento no ha sido recogido en el trabajo sobre Pardines, que “ha sido abandonado”, asegura Buces. Sin embargo, el libro ha tenido un gran recorrido: a partir de ahí se hizo un documental y luego una serie: la línea invisible. Buces: “Surge un relato. El caso de Etxebarrieta es paradigmático: no ha sido reconocido porque está la versión de la Guardia Civil de una dictadura y la de la familia de Etxebarrieta; y el de los familiares se acerca mucho más a lo que dice el informe forense “. Por tanto, según él, hay “una versión oficial, como hubo con Begoña Urroz, que prescinde conscientemente de parte de la información. Mataron a Pardines y a Etxebarrieta. ¿A qué viene el propósito de ocultarlo? Vivimos en una sociedad madura “.

Jon-(e)k argitaratua | 2021-06-04

B-Egiaz plataforma🤳

GAL argitzeko eskatu dute Madrilen, Gonzalez ikertzeko eskaera artxibatu ostean

GURUTZE IZAGIRRE INTXAUSPE

Pili Zabalak B-Egiaz plataforma aurkeztu du Madrilen, Maria Jauregi, Juan Diego Botto eta Maria del Olmorekin. 120 pertsona ezagunek baino gehiagok babestu dute manifestu bat, eta sarean dago, atxikimendu gehiago biltzeko.

Piden el esclarecimiento del GAL en Madrid tras archivar la petición de que González sea investigado


GURUTZE IZAGIRRE INTXAUSPE

PILI Zabala ha presentado en Madrid la plataforma B-Egiaz, con María Jáuregui, Juan Diego Botto y María del Olmo. Más de 120 personalidades han apoyado un manifiesto que está en la red para recabar más adhesiones.

Lotzeko / para unirse / saka hemen / aquí

Edurne Begiristainek Berrian, 2021eko ekainak 1. Itzulpena Itzultzaile neuronala

Gaur inauguratuko dute ETAren biktimak oroitzeko memoriala, eta elkarte memorialistek salatu dute ikuspegi «diskriminatzailea» duela. Memoria Osoa sareak protesta batera deitu du gaurko

Hoy se inaugura el memorial en recuerdo a las víctimas de ETA y las asociaciones memorialistas denuncian que tiene una visión “discriminatoria”. La red Memoria Integral llama a una protesta para hoy

ETAren biktimen omenezko memorialak gaur eguerdian irekiko ditu ateak, Gasteizen, eta zentro horren aurka agertu da Memoria Osoa, Euskal Herriko elkarte memorialista ugari elkartzen dituen sarea: salatu du biktimak oroitzeko zentroak ikuspegi «diskriminatzailea» duela eta «bizikidetzaren aurkako erasoa» dela. Gune horren edukiari eta helburuari desadostasuna agertzeko protesta egitera deitu ditu herritarrak. Gasteizko Foru plazan izango da bilkura, 12:00etan, biktimen memoriala eraiki duten tokitik metro batzuetara.

Iazko abenduan osatu zuten Euskal Herri osoko hogeitik gora elkarte memorialistak Memoria Osoa sarea, aldarrikatzeko zentro berriak memoria eta giza eskubideen urraketa «ikuspuntu integraletik» landu beharko lukeela. Ordutik, maiz salatu izan dute ETAren biktimen omenezko memorialak ez dituela biktima oro aintzat hartzen, eta, atzo, kritika horiek berretsi zituzten Nerea Martinez eta Josu Ibargutxi sareko kideek, komunikabideen aurrean: «Bizikidetzaren aurkako eraso bat da, planteamendu baztertzaile batean oinarritzen delako». Azpimarratu zuten Euskal Herriaren gatazkaren testuinguruan indarkeria adierazpen ugarik eragin dituztela zauriak, baina zentro berriak kanpoan utzi dituela «estatuaren aparatuek» eragindako milaka biktima.

Biktimak oroitzeko guneak erreferentzia gisa hartu ditu «terrorismoak» 1960tik eragindako biktimak, baina Memoria Osoa sareak uste du data hori diktadura frankistaren erdian aukeratzea «guztiz ausazkoa» dela, eta ez datorrela bat estatuaren indarkeriak lehenago eta beranduago eragindako sufrimenduaren mapan jaso beharreko errealitatearekin. Besteak beste, gogorarazi du garai hartan izan zirela fusilamenduak, epaiketaz kanpoko exekuzioak eta torturak, baina zentro berriak ez diela horiei aipamenik egiten.

Horiek hala, sareko kideek ohartarazi dute memoria kolektiboa «modu zatikatuan» jorratzen duen gune bat irekitzea «arazo bat» dela bizikidetzarako, eta eskatu dute giza eskubideen urraketa guztiak kontuan hartzen dituzten proiektu eta dinamika «eraikitzaileak eta integralak» abian jartzeko. Botere publikoei ere zuzendu zaizkie, «bizikidetza adiskidetsu eta demokratikoa» sustatu dezaten eskatzeko. Elkarte memorialistek uste dute sufrimendu guztiekiko errespetuak eta gertatutako guztiaren memoriak ardaztu behar dutela bizikidetza, eta, horregatik, Eusko Jaurlaritzari, Gasteizko Udalari eta Arabako Aldundiari eskatu diete memorialaren patronatutik irteteko, «zentroak ez duelako bermatzen biktima guztien errekonozimendua».

El memorial en memoria de las víctimas de ETA, que abre sus puertas este mediodía en Vitoria, ha mostrado su rechazo a este centro, la red que agrupa a numerosas asociaciones memorialistas del País Vasco: denuncia que el centro de recuerdo a las víctimas tiene una visión “discriminatoria” y supone “un ataque a la convivencia”. Ha llamado a la ciudadanía a protestar por el contenido y el objetivo de este espacio. La concentración tendrá lugar a las 12:00 horas en la plaza de los Fueros de Vitoria-Gasteiz, a unos metros del lugar donde se ha construido el memorial de las víctimas.

Más de una veintena de asociaciones memorialistas de toda Euskal Herria constituyeron en diciembre del año pasado la red Memoria Integral para reivindicar que el nuevo centro debería trabajar la memoria y la vulneración de los derechos humanos “desde el punto de vista integral”. Desde entonces, han denunciado con frecuencia que el memorial en memoria de las víctimas de ETA no contempla a toda víctima y, ayer, los miembros de la red Nerea Martínez y Josu Ibargutxi reiteraron estas críticas ante los medios de comunicación: “Es un ataque a la convivencia porque se basa en un planteamiento excluyente”. Subrayaron que en el contexto del conflicto del País Vasco han sido numerosas las expresiones de violencia las que han causado las heridas, pero que el nuevo centro ha dejado fuera a miles de víctimas causadas por “aparatos del Estado”.

El espacio de recuerdo a las víctimas ha tomado como referencia a las víctimas causadas por el “terrorismo” desde 1960, pero la red Memoria Completa considera que la elección de esta fecha en medio de la dictadura franquista es “totalmente aleatoria” y no se corresponde con la realidad que debe recogerse en el mapa del sufrimiento provocado tarde y temprano por la violencia del Estado. Entre otras cosas, recuerda que en aquella época hubo fusilamientos, ejecuciones extrajudiciales y torturas, pero el nuevo centro no hace mención a ellas.

Así, los miembros de la red han advertido de que la apertura de un espacio que aborde “de forma fragmentada” la memoria colectiva es “un problema” para la convivencia y han pedido que se pongan en marcha proyectos y dinámicas “constructivas e integrales” que tengan en cuenta todas las vulneraciones de derechos humanos. También se han dirigido a los poderes públicos para pedirles que promuevan “una convivencia amistosa y democrática”. Las asociaciones memorialistas creen que el respeto a todos los sufrimientos y la memoria de todo lo ocurrido deben centrar la convivencia, por lo que piden al Gobierno Vasco, al Ayuntamiento de Vitoria y a la Diputación de Álava que salgan del patronato del memorial porque “el centro no garantiza el reconocimiento de todas las víctimas”.

Informazio gehiago

https://www.berria.eus/paperekoa/1888/006/002/2021-06-01/eh-bilduk-ohartarazi-du-biktimak-mailakatzeko-tresna-bat-dela.htm

Jon-(e)k argitaratua | 2021-03-19

Nire gurasoak eta Bilbao Alpino Club

Nire gurasoei, bereziki aitari Ramoni, zor nion lantxo hau mendizaletasuna gugan sustatzeagatik eta Ramonek bere mendi taldearen alde egin zuen lana eta argazkiak azaleratzeko asmotan.

Egin klik behean dokumentua ikusteko

DOKUMENTUA PDFn

Edo nahiago baduzu jarraitu hurrengo QR kodeari:

Jon-(e)k argitaratua | 2020-12-11

Memoriari buruzko bi iritzi

Kazetaritza lan honetan Euskaherriko hamairu eragilek Memoriaren Zentrobat eskatzen dute

Klikatu argazkian irakurtzeko
Hamiru eragile

/https://www.berria.eus/paperekoa/1871/008/001/2020-12-11/integratzailea-eta-eraikitzailea-izango-den-memoriaren-zentro-bat-aldarrikatu-dute.htm

Aritikulu honetan Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubide, Memoria eta Lankidetzako Sailburuordetzaren iritzia agertzen delakoan nago

Jose Antonio Rodriguez Ranzek

https://www.berria.eus/paperekoa/1873/008/001/2020-11-10/memoriaren-liburu-osoa-irakurri-behar-dugu-eta-ez-soilik-norberaren-atala.htm

Jon-(e)k argitaratua | 2019-02-09

PLATAFORMA VASCA CONTRA LOS CRÍMENES FRANQUISTAS

https://www.deia.eus/2019/02/07/politica/euskadi/reclaman-una-ley-vasca-de-memoria-historica

 

 

Jon-(e)k argitaratua | 2017-03-03

1976eko Martxoaren 3a gogoratzen

Ikus bideoa:

Jon-(e)k argitaratua | 2016-02-01

Ezkabaren berria

Localizados en Olabe los restos de 14 fusilados tras escapar de Ezkaba

El forense Paco Etxeberria, cree que, a pesar de que algunos testimonios hablaban del enterramiento de hasta 18 personas en la fosa, han sido localizados todos los cuerpos, aunque existe cierta duda con unos restos que podrían elevar a 15 el número de localizados.

NAIZ|2016/01/31 18:43 Eguneratua: 19:04

Un equipo de técnicos y paleontólogos de la Sociedad de Ciencias Aranzadi, dirigidos por Paco Etxeberria, han hallado en las proximidades del cementerio de Olabe los restos de 14 personas que, tras evadirse de la prisión del fuerte del monte Ezkaba, fueron fusiladas e inhumadas en 1938.

El paleontólogo de la Sociedad de Ciencias Aranzadi ha confirmado que algunos de los cráneos presentan agujeros producidos por impactos de bala.

Jon-(e)k argitaratua | 2015-12-13

Zorionak Argentinako Kereila eta sustatzaileei

Eusko Jaurlaritzaren Renne Cassinen aurtengo saria Argentinako Kereilaren Biktimei eta Euskal Plataformari eman zaie. Zorionak eurei eta Goldatu bertan partaidea eta bultzatzaiea den heinean.Rene Cassin sariak(Eskerrak Berriari argazkiagatik).

Baina ekitaldiaren eta bertako gertakizunen gainetik erreflezioa eta lana geratzen dira aurrerantzean. Hurrengo arikuluan Goldatukide adierazgarri baten gogoeta irakurri eta hausnartu ahal duzu:

http://www.berria.eus/paperekoa/1832/025/001/2015-12-10/renne_cassin_saria_eta_kontraesanak.htm

Ekitaldiaren bideotxoa ikusi nahi baduzu, Berriaren webgunera jo dezakezu edo ondoko linkan ikusi:

http://www.berria.eus/berriatb/2462/

Jon-(e)k argitaratua | 2015-09-18

Memoria ez galtzeko

Duela 40 urte fusilatu zituzten…

Berria.- 2015.09.18

Hodei Iruretagoiena

 Txiki eta Otaegi gogoan, «Euskal Herriaren korapiloak askatzeko»

Ekitaldi politiko bat antolatu dute Zarautzen hilaren 27rako, frankismoko azken fusilamenduen 40. urtemugan. Bi fusilatuen «konpromisoa gaurkotzearen garrantzia» nabarmendu dute

Txiki eta Otaegiren senideek eta hiru memoria elkartetako ordezkariek aurkeztu zuten irailaren 27ko ekitaldia, atzo, Donostian.
Txiki eta Otaegiren senideek eta hiru memoria elkartetako ordezkariek aurkeztu zuten irailaren 27ko ekitaldia, atzo, Donostian. JON URBE / ARGAZKI PRESS

Euskal Herriko politikariei mintzatu zaizkie Jon Paredes Manot Txiki eta Angel Otaegiren senideak eta memoriaren arloan lanean ari diren lau elkarte, frankismoko azken fusilamenduen 40. urteurrenean. «Ez utzi beste 40 urte alferrik pasatzen. Hamarkadetako gatazka gainditzeko aukera historikoak irtenbide politikoa exijitzen du, askatasuna, egia eta memoria kolektiboa uztarturik». Frankismoaren amaieran bezala, gaur egun ere «1975eko bidegurutzean» ikusten dute Euskal Herria, eta horrek irtenbide politiko bat behar duela uste dute: «Pertsona guztien eskubide guztiak eta herritarron borondatea errespetatzea».

Donostian egindako agerraldian eman zuten atzo senideek, Egiari Zor fundazioak eta Goldatu, Intxorta 1937 eta Ahaztuak 1936-1977 elkarteek ekitaldiaren berri. Han izan ziren, elkarteetako ordezkariez gain, Perdi Paredes, Txikiren anaia eta Mertxe Urtuzaga, Otaegiren lehengusua. ETAko bi kideak eta FRAPeko Xose Humberto Baena, Jose Luis Sanchez-Bravo eta Ramon Garcia hil zituzten egun berean egingo dute omenaldia, irailaren 27an, Zarauzko (Gipuzkoa) Aritzbatalde pilotalekuan, 13:00etan. «Memoriaren eta bakearen eta demokraziaren» aldeko jarreraren isla izango da leloa ere: Egia bide, askatasuna amets.

Ekitaldia antolatu duten lau elkarteek ez ezik, Frankismoaren Aurkako Euskal Plataformak ere babestu du aurtengo deialdia. Maria Servini epaileak hogei pertsona atxilotzeko agindua eman zuen iaz, frankismoko krimenen aurka gidatutako Argentinako kereilaren barruan; haietako lauri egotzi zien Txiki eta Otaegi fusilatzeko gerra kontseiluetan parte hartzea eta zigorrak baliozkotzea.

Orain 40 urte bezala, «demokraziaren eta bakearen» aldeko urratsak egiten jarraitu beharra dagoela iritzi diote senideek eta memoria elkarteek. Orduko gisan, orain ere «erreformaren erreforma, edo [Espainiako] estatuaren benetako demokratizazioa» dago jokoan, haien hitzetan. Horregatik, prozesu demokratikoaren alde ekiteko garaia dela diote, bai Espainiako Estatuan, bai Euskal Herrian. «Historiaren irakaspenak» kontuan hartu beharra daudela azaldu dute, gaur egungo egoera 1936ko altxamendu militarrak eragindako «zaurien» ondorioa ere badela gogora ekarrita. «Galtzaileen oldarraldia» etorri zen gero, eta Txiki, Otaegi eta frankismoaren aurka borrokatu ziren guztiak «oldarraldi haren kume» direla azaldu dute. Bide horretan, haien «konpromisoa hartu eta gaurkotzearen garrantzia» nabarmendu dute, «Euskal Herriak egun dituen erronkak eta korapiloak askatzeko baliagarria delako».

Deialdi ugari egunotan

Zarauzkoa ez da izango azken fusilamenduen eta Gudari Egunaren bueltan antolatutako ekitaldi bakarra. Atzo, gertakari horiek ardatz hartuta osatutako Mañana cuando me matenliburua aurkeztu zuen Carlos Fonseca kazetari eta idazleak, Bilbon eta Donostian. Azpeitian (Gipuzkoa), erakusketa ibiltaria egongo da ikusgai datorren astean, eta Haizea eta sustraiakdokumentala emango dute irailaren 24an, 21:30ean, Sanagustin kulturgunean. Hurrengo egunean, ostiralez, hitzaldia izango da 12:30ean, udaletxe azpian. Madrilen ere oroituko dute urteurrena, irailaren 26an, ekitaldi batekin. Gudari Egunaren harira, manifestazioa dute Iruñean, hilaren 27an, Oroimena eta askatasuna lelopean, Vinculo plazatik abiatuta (18:00).

Older Posts »

Atalak